تاریخچه مجلس در ایران
در انتخابات مجلس كسانی می‌توانستند رأی بدهند كه صاحب ملكی باشند و یا حداقل ملك آنها هزار تومان باشد. گشایش اولین مجلس شورای ملی ایران در زمان فرمان مشروطیت در 14 مرداد 1285 ش/ 14 جمادی‌الثانی 1324 ق / 5 اوت 1906 م توسط مظفرالدین شاه صادر شد و بر اساس آن مردم رخصت یافتند مجلسی مركب از نمایندگان منتخبشان را برای مشاوره در امور مهم مملكتی و نظارت بر كار وزرا تشكیل دهند.
به موجب همین دست‌خط مظفرالدین‌شاه متعهد شد كه «نظامنامه و ترتیبات این مجلس و لوازم تشكیل آن را مرتب و مهیا» كند. پس از بازگشت روحانیون مهاجر از قم به تهران و انجام دید و بازدید‌های معمول در 27 مرداد 1285 مجلسی با حضور سه چهار هزار نفر از روحانیون، تجار، وزراء، شاهزادگان و عموم مردم در مدرسه نظامیه تشكیل شد.
این مجلس موقتی تا تشكیل مجلس منتخب هفته‌ای دو روز تشكیل جلسه داد و از طرف آن دوازده نفر، مأمور نوشتن نظامنامه انتخابات مجلس شدند. پس از تهیه نظامنامه و تأیید آن توسط مظفرالدین‌شاه انتخابات تهران در 25 شهریور 1285 آغاز شد. همچنین قرار شد فقط با حضور نمایندگان تهران مجلس شورای ملی را افتتاح كنند و منتظر نتیجه انتخابات شهرستان‌ها نمانند. انتخابات تهران برگزار شد و تقریباً اكثر نمایندگان تا 11 مهر 1285 ش انتخاب شدند. مرحله بعد تعیین روز تشكیل مجلس بود. ابتدا تصمیم داشتند افتتاح مجلس در نیمه شعبان باشد اما منصرف شدند.
از این رو روز جمعه 13 مهر 1285 دعوتنامه رسمی از طرف مشیر‌الدوله صدر اعظم برای عموم علماء، وزرا، شاهزادگان، اعیان و سفرای خارجه ارسال شد و از آنها برای افتتاح مجلس شورا در روز یكشنبه 15 مهرماه 1285 دعوت به عمل آمد. به این ترتیب نخستین مجلس شورای قانونگذاری ایران با خطابه مظفرالدین‌شاه در 18 شعبان 1324 هـ.ق آغاز به كار كرد.
در مجلس اول، 156 نماینده حضور داشتند. تا سال 1336، دوره مجلس دو ساله بود و پس از آن تا سال 1357، چهار ساله شد، طی این مدت 34 دوره مجلس برگزار شد و مجلس بیست و چهارم در سومین سال خود با پیروزی انقلاب منحل شد. زنان در سال 1343 حق رأی به دست آوردند.
علاوه بر مجلس قانون‌گذاری، در سال 1328 هـ.ق، مجلس سنا نیز فعالیت خود را آغاز كرد. دوره این مجلس ابتدا 6 ساله بود و در سال 1345 به 4 سال كاهش یافت. 30 نفر از 60 عضو سنا (15 نفر تهران + 15 نفر شهرستان‌ها) انتصابی از سوی شاه بودند. اعضای سنا را مالكان و تجار بزرگ، وزراء و نظامیان ارشد بازنشسته، سفرا یا استانداران و ... تشكیل می‌دادند
2. مجلس شورای اسلامی پس از انقلاب اسلامی
با پیروزی انقلاب اسلامی، مجلس شورای اسلامی به عنوان مرجع اصلی قانون‌گذاری در جمهوری اسلامی ایران فعالیت خود را آغاز كرد. بر اساس اصل 64 قانون اساسی عده نمایندگان مجلس شورای اسلامی دویست و هفتاد نفر در نظر گرفته شد و تغییر این تعداد بر اساس سازوكاری پیش‌بینی شد كه از تاریخ همه‌پرسی سال یكهزار و سیصد و شصت و هشت هجری شمسی پس از هر ده سال، با در نظر گرفتن عوامل انسانی، سیاسی، جغرافیایی، و نظایر آنها حداكثر بیست نفر نماینده می‌تواند اضافه شود.
3ـ ادوار مجلس شورای اسلامی
از پیروزی انقلاب اسلامی تاكنون هفت دوره مجلس شورای اسلامی تشكیل شده است.
مجلس دوره اول (1363ـ 1359)
انتخابات اولین دوره مجلس شورای اسلامی در بیست و چهارم اسفندماه 1358 برگزار شد. در این دوره 10 میلیون و 871 هزار و 645 نفر رأی دادند. با توجه به شرایط انقلابی جامعه ایران، این دوره، به خاطر اختلاف نظر شدید نمایندگان كه از طیف‌ها و گروه‌های مختلف سیاسی بودند، به تغییر قوانین قدیمی و تصویب قوانین جدید مشغول شد. البته وقوع جنگ در سال 1359، سال‌های پایانی دوره مجلس اول را به خود مشغول كرد.
مجلس دوره دوم (1367 ـ 1363)
انتخابات دومین دوره مجلس در بیست و ششم فروردین‌ماه 1363 برگزار شد. برگزاری انتخابات این دوره با تصرف بخش‌های از مناطق مرزی كشور توسط نیروهای عراقی مصادف بود، اما انتخابات حوزه‌های جنگ‌زده برای مهاجرین آن شهرها در حوزه‌های مجاور برگزار شد. در این دوره 15 میلیون و 822 هزار و 70 نفر در انتخابات شركت كردند و فعالیت مجلس در این دوره شدیداً تحت‌الشعاع جنگ قرار داشت. علاوه بر این، برخی از مسایل سیاست خارجی نظیر تداوم دشمنی آمریكا و حمایت از عراق نیز از دل‌مشغولی‌های مجلس دوم بود.
مجلس دوره سوم (1371 ـ 1367)
در نوزدهم فروردین‌ماه 1367 كه آخرین سال جنگ تحمیلی بود، 16 میلیون و 714 هزار و 281 نفر به پای صندوق‌های رأی رفتند تا نمایندگان مجلس سوم را انتخاب كنند. علاوه بر پایان جنگ، این دوره شاهد رحلت جانسوز حضرت امام خمینی (ره) نیز بود. مباحث سازندگی ویرانه‌های جنگ ذهن مشغولی‌ این مجلس بود.
مجلس دوره چهارم (1375 ـ 1371)
انتخاب این دوره در 21 فروردین 1371 برگزار شد و 18 میلیون و 767 هزار و 47 نفر (حدود 60درصد واجدین شرایط رأی دادن) در انتخابات شركت كردند. تداوم سازندگی همچنان در رأس دستور كارهای مجلس این دوره بود.
مجلس دوره پنجم (1379 ـ 1375)
انتخابات این دوره مجلس در هجدهم اسفندماه 1374 با حضور 24 میلیون و 717 هزار و 88 نفر (حدود 70درصد واجدان شرایط رأی دادن) برگزار شد. مقابله با برخی از مسایل خارجی نظیر افزایش فشارهای آمریكا و اروپا به ویژه پس از اعمال تحریم‌های آمریكا علیه ایران مهم‌ترین موضوع كاری مجلس پنجم بود.
مجلس دوره ششم (1383 ـ 1379)
انتخابات ششمین دوره مجلس شورای اسلامی در بهمن 1378 با حضور حدود 27 میلیون نفر (حدود 70درصد واجدان شرایط رأی دادن) برگزار شد. این دوره توسعه سیاسی در عرصه داخلی و تنش‌زدایی در عرصه سیاست خارجی را در دستور كار خود قرار داد.
مجلس دوره هفتم (1387 ـ 1383)
انتخابات هفتمین دوره مجلس شورای اسلامی در اسفند 1382 با حضور حدود 23 میلیون و 438 هزار و 30 نفر (حدود 50درصد واجدان شرایط رأی دادن) برگزار شد. مقابله با مشكلات اقتصادی و اجتماعی، تصویب پروتكل الحاقی، تلاش برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی ... از مهم‌ترین موضوعاتی بود كه پس از شروع به كار این دوره مجلس در دستور كار نمایندگان قرار گرفت.
رسالت بزرگ
مجلس شورای اسلامی، اختیارات و وظایف قانونی فراوانی دارد، از جمله وضع قانون در عموم مسایل، تصویب بودجه عمومی، حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور، تصویب عهدنامه‏ها، قراردادها و موافقت نامه‏های بین‏المللی، مسؤولیت در برابرملت و حق اظهار نظر در همه مسایل داخلی و خارجی،و رأی اعتماد به هیأت وزیران و استیضاح آنان. شکی نیست که به سامان رساندن وظایف یاد شده، رسالتی بس سنگین است که در سایه آینده‏نگری، برنامه‏ریزی و همه جانبه‏اندیشی قابل تحقق است. به عنوان نمونه، اجرای برنامه‏های توسعه کشور، باید از مسیر تصویب مجلس شورای اسلامی بگذرد. هم‏چنین حُسن اجرای آن نیز تنها در گرو نظارت و هدایت قوه مقننه است. پس نقش مجلس در رویکرد به بهینه سازیِ روند توسعه یاتضعیف و توقف آن، بس روشن است. از این رو، نمایندگان مجلس باید بتوانند با نقد و ارزیابی مسؤولان و کارشناسانه، برنامه‏های دولت را تصحیح، تکمیل و اصلاح کنند.

مجلس شورای اسلامی و افراد صالح
مجلس شورای اسلامی، تبلور رشد سیاسی جامعه است. بنابراین، حضور متخصصان رشته‏های گوناگون درآن، بسیار با اهمیت است. اما نکته قابل توجه آن است که نباید به بهانه این حضور و فراهم آوردن هم‏اندیشی‏ها، مجلس به جولانگاه کسانی تبدیل شود که چشم به آن سوی مرزها دارند و دل در گرو بیگانگان سپرده‏اند و طبل سکولاریسم و جدایی دین از سیاست می‏کوبند. بر همین اساس است که می‏بینیم رهبر فقید و دوراندیش انقلاب، با درک درست از این مقوله، به مردم چنین توصیه می‏کند: «نگذارید در مجلس شورا، اشخاصی بروند که آن‏ها با قدرت‏های بزرگ پیوستگی دارند. باید ملت با اختیار خود و اراده خود، با امتیاز خود و انتخاب خود، اشخاص صالح را، اشخاص متقی را، اشخاصی راکه برای ایران کار می‏خواهند بکنند، به نفع ایران کار می‏کنند، آن‏ها را باید تعیین بکنند».

توجه به نظر مردم در مجلس
حق تعیین سرنوشت و مشارکت در امور سیاسی، یکی از طبیعی‏ترین حقوق افراد است. در مجلس شورای اسلامی، مردم برای مدتی، حق حاکمیت را که متعلق به همه آنان است، به افرادی که انتخاب می‏کنند، منتقل می‏سازند. دولت و مجلس که این حقوق به آن‏ها انتقال یافته، با اقتداری مشروع، به وضع و اجرای قانون می‏پردازند. پس در حقیقت، این مردم هستند که با رأی خود کسانی را به مجلس می‏فرستند تا مدت معینی به جای آن‏ها تصمیم‏گیری کنند. نکته مهم در این قضیه، این است که نمایندگان مجلس باید در ارتباط دایم با موکّلان خود، یعنی مردم باشند تا بتوانند در تصمیم‏گیری‏های کلان کشور، نظر آن‏ها را بدانند و مشکلات آنان را منعکس سازند. بدیهی است که در غیر این صورت، نماینده تکلیف خود را به خوبی انجام نداده است.

مجلس شورای اسلامی و وظیفه مردم
بدون شک، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، باید از میان افراد فرهیخته و نخبه کشور انتخاب شوند؛ کسانی که شایستگی و لیاقت خود را برای اداره امور عمومی جامعه اثبات کرده و همواره در راه مصالح و منافع ملی گام برداشته‏اند. اما افرادی که تنها در راه منافع شخصی و گروهی قدم برمی‏دارند و کار مثبت انجام نمی‏دهند، نباید به «خانه ملت» راه یابند و از این راه، بر سرنوشت مردم حاکم شوند. در همین رابطه از امام علی علیه‏السلام نقل شده که فرمودند: «آن‏گاه که لئیمان حاکم شوند، صاحبان فضیلت هلاک می‏گردند». بنابراین، وظیفه مردم فهیم و آگاه ایران اسلامی است که همواره افراد شایسته و لایق و صالح را انتخاب کنند و بر سرنوشت اجتماعی خویش حاکم سازند.

مشورت با مردم
از دیدگاه اسلام، تلازم منطقی‏ای بین حق و تکلیف وجود دارد؛ یعنی هر حقی، تکلیفی ایجاد می‏کند. وقتی مردم حق تصمیم‏گیری در همه امور سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را که خود باید اعمال کنند، به وکیلان، یعنی نمایندگان مجلس می‏سپارند، این امر، تکلیفی را به گردن نمایندگان می‏گذارد که در این امور، به جای مردم تصمیم بگیرند. حال کسی که به جای دیگری در امور مهم کشور ـ که با سرنوشت همه افراد در ارتباط است ـ تصمیم می‏گیرد، باید به طور دایم با مردم در ارتباط باشد و از نظرات و پیشنهادات آن‏ها در امور مربوط به مجلس بهره بگیرد و بر اساس آن تصمیم‏گیری کند. اما در این میان، متأسفانه برخی از نمایندگان پس از انتخاب شدن، دیگر رأی دهندگان را نمی‏شناسند، تا دوره بعد که دوباره می‏خواهند انتخاب شوند. این کار، از شأن یک نماینده صادق و متعهد به مردم و نظام دور است؛ زیرا این حق مردم است که بدانند نمایندگان از طرف آنان چه تصمیمی می‏گیرند. اگر تصمیمات گرفته شده و قوانین وضع شده با خواست‏ها و نیازهای مردم سازگاری نداشته باشد، طبعا مورد پذیرش مردم نیز نخواهد بود.

تقوا و توکل در مجلس
مجلس شورای اسلامی، مجلس نیکان و مقربان است و نمایندگان آن، وضع کنندگان قوانین در چارچوب قرآن و سنت و رهنمودهای عترت علیهم‏السلام است. مجلس شورای اسلامی، خانه پارسایان است. تقوا و توکل، از مهم‏ترین شاخصه‏های کارگزاران مجلس است. اگر تقوا نباشد، کارگزاران و نمایندگان از درون می‏پوسند و اگر توکل نباشد، همگی از برون ضربه می‏پذیرند. نیروی تقوا، یعنی رعایت واجبات الهی و پرهیز از گناهان، مسؤولان و کارگزاران مجلس را در برابر هوس‏های درونی و نفس اماره مصونیت می‏بخشد و نیروی توکل و اعتماد به خدا و قدرت و حکمت آن‏ها، ریشه پاسداری از استقلال امت اسلامی در برابر تهدید و تطمیع خارجی می‏گردد.

مجلس محرومان
مجلس شورای اسلامی، جایگاه توحید است. مجلس عشق به خدا و خدمت به مردم است. مجلس شورای اسلامی، مجلس قرآن و سنت، صداقت و تعهد، و اخلاص و ایثار است. مسلمانان در آن احساس عزت و سرافرازی می‏کنند و منافقان در آن حقیر و زبون‏اند. خداترسی، مردم‏دوستی، تلاش و جهاد و پاسداری از معروف و نبرد با منکر، از ویژگی‏های مجلس اسلامی است. کارگزاران صادق در مجلس اسلامی، بیش از آن که به دنیا بیندیشند، به آخرت می‏اندیشند؛ بیش از آن‏که به خواست بین‏المللی ارج نهند، به نیاز داخلی فکر می‏کنند؛ و بیش از آن که به پرستیژ و ابهت کاذب فکر کنند، به واقعیت و مشکلات و نیازهای مردم توجه می‏کنند. مجلس شورای اسلامی، مجلس محرومان، جایگاه دین‏داران و محل اجتماع مؤمنان است. پس بیاییم حرمت مجلس را نگهداریم و نمایندگانِ واقعی ملت مسلمان خویش باشیم.

نماینده راستین
نمایندگان واقعی مردم در مجلس شورای اسلامی، مسؤولیت‏های بسی سنگین و خطیری به عهده دارند. آنان بایستی در برابر انحراف‏ها، دقیق و حساس باشند، از لذت‏های شخصی و هوای نفس بگذرند و هیچ گاه رفاقت را بر حقیقت مقدّم ندارند. نماینده حقیقی کسی است که تنها به دنیای مردم نمی‏اندیشد، بلکه هم به دنیا و هم به آخرت مردم فکر می‏کند. نماینده واقعی، کسی است که بیش از آن که با سرمایه‏داران هم‏نشینی کند، با فقیران و تهی‏دستان نشست و برخاست می‏کند و با خانواده شهیدان، جانبازان، آزادگان و ایثارگران معاشرت دارد. او بیش از آن‏که برای سرمایه‏داران حرمت قایل باشند، به مؤمنان احترام می‏گذارد. نماینده راستین کسی است که بیش از آن که به امنیت سرمایه‏ها بیندیشد، به امنیت ایمان و جان مؤمنان و شخصیت افراد در جامعه اسلامی فکر می‏کند. بدان امید که نمایندگان مجلس شورای اسلامی همواره این‏گونه بیندیشند و عمل کنند.

روابط مجلس و مردم
مجلس شورای اسلامی، وظایف مهم و سنگینی در برابر ملت به عهده دارد. مجلس باید دربرابر خواسته‏های مردم پاسخگوبوده و مخلصانه در پی رفع مشکلات آنان باشد. البته مردم نیز در برابر مجلس وظایفی به عهده دارند و باید در راستای تقویت مجلس بکوشند و نمایندگان رادر انجام وظایفشان یاری رسانند. بنابراین، می‏توان گفت که خواست مجلس و مردم از یکدیگر، دو سویه است. در واقع، مجلس از ملت جدا نیست و هم‏فکری، همکاری، همدلی و هم‏راهی بر مجلس و ملت حاکم است. مجلس و ملت را در برابر هم قرار دادن، نیرنگ استکبار جهانی است. البته شکی نیست که روزی روابط ملت و مجلس، روابط سالم و سازنده و مهرآمیز خواهد بود که هر دو، حقوق و وظایف خویش را بشناسند و به وظایف خودشان اقدام کنند. رعایت حقوق مجلس و ملت، الفت ملی و عزت و اقتدار دینی را تحکیم و تعمیق بخشیده، سعادت و رفاه و کام‏یابیِ جامعه را به ارمغان خواهد آورد.

وظایف خطیر نماینده مجلس
نماینده مجلس، گاه در مقام قانون‏گذاری می‏نشیند و قوانین مصوّبش، مسیر زندگی انسان‏های زیادی را دگرگون می‏کند، زمانی در مقام قضاوت و داوری، به ارزیابی و ردّ یا تایید صلاحیت اعتبارنامه‏های نمایندگان می‏پردازد و به هیئت دولت، رأی اعتماد یا عدم اعتماد می‏دهد و گاه به عنوان محاسبه‏گری دقیق و ارزش‏یابی امین، به بررسی عملکرد نهادها و وزارت‏خانه‏ها می‏نشیند و در این همه، چه بسا مصالح شخصی، منافع گروهی و حبّ و بغض‏های فراوان، مانع تصمیم‏گیری درست او شود. از این گذرگاه مهیب و ظریف، تنها کسانی به سلامت می‏گذرند که با شجاعت و قاطعیت این میدان را در نوردند.

ویژگی‏های نماینده مجلس
بی‏تردید، معیارهای مهمی چون: تقوا، عدالت‏خواهی و التزام عملی به احکام دین، از ویژگی‏های اصلی یک نماینده در مجلس شورای اسلامی است. گاهی ممکن است در اثر غفلت یا سوء استفاده از موقعیت، برخی افرادْ مسایل مخالف با شرع مقدس اسلام را در مجلس مطرح سازند. این‏جاست که یک نماینده با تقوا، عدالت‏خواه و دین‏دار، هرگز نمی‏تواند مهر سکوت بر لب بزند؛ بلکه در صدد ارشاد و مقابله برمی‏آید تا مبادا پیشنهادهای مخالفِ شرع و آرمان شهیدان، در مجلس شورای اسلامی مطرح شود و به تصویب برسند. بر همین اساس است که رهبر فقید انقلاب، حضرت امام خمینی رحمه‏الله فرمودند: «با کمال قدرت، با پیشنهادهای مخالف باشرع مقدس که ممکن است از روی ناآگاهی و غفلت طرح شود، شدیدا مخالفت نمایید و از قلم‏های مسموم و گفتار منحرفین هراسی نداشته باشید».

مسؤولیت ملت در برابر مجلس
بدون شک، ملت باید همواره بر اعمال کارگزاران نظام، از جمله نمایندگان مجلس شورای اسلامی ناظر باشد؛ زیرا مجلس خانه واقعی ملت است و مردم نباید بگذارند که نامحرمان و افراد منحرف و غیرمتعهد به نظام و انقلاب، وارد این خانه شده، به اسلام و کشور خیانت کنند. مجلس شورای اسلامی، جای کسانی است که نیازهای کشور را به خوبی بشناسند وبه مصالح و مفاسد کشور آگاه باشند. بر همین اساس است که حضرت امام خمینی رحمه‏الله وظیفه ملت را در مراقبت از مجلس، بسیار سنگین دانسته و می‏فرمایند: «امروز، مسؤولیت به عهده ملت است. ملت اگر چنان‏چه کنار بنشینند، [اگر] اشخاص مؤمن، اشخاص متعهد بنشینند و اشخاصی که نقشه کشیده‏اند برای این مملکت، از چپ و راست، آن‏ها وارد بشوند در مجلس، تمام مسؤولیت به عهده ملت است».

نمایندگان و پرهیز از خوی کاخ‏نشینی
ساده‏زیستی و زهد، از صفات برجسته انسانی، و ویژه مردان پاک‏سیرت و بلنداندیش به شمار می‏رود. مردان بزرگ و خدمتگزار به اسلام و مردم، همواره ساده‏زیست و بی‏توجه به زخارف دنیوی بوده‏اند. آنان، همواره یاور محرومان و ضعیفان بوده و از کاخ‏نشینان بی‏مسؤولیت و غیرمتعهد به اسلام و مردم، بیزاری جسته‏اند. امروزه، نمایندگان مجلس شورای اسلامی که بر مسند خدمتگزاری به اسلام و مسلمین نشسته‏اند، باید از این ویژگی الهی برخوردار باشند تا به عنوان الگو و اسوه برای نمایندگان سایر کشورهای اسلامی به شمار آیند. افزون بر این، چنان‏چه نمایندگان مجلس، ساده‏زیستی و زهد رافراموش کنند و در عوض، خوی کاخ‏نشینی یابند، بدون تردید خطری بسیارعظیم متوجه انقلاب و نظام خواهد شد. حضرت امام خمینی رحمه‏الله نیز در این‏باره چنین هشدار داده‏اند: «آن روزی که مجلسیان، خوی کاخ‏نشینی پیدا کنند ـ خدای نخواسته ـ، و از این خوی ارزنده کوخ‏نشینی بیرون بروند، آن روز است که ما برای این کشور باید فاتحه بخوانیم».

مجلس و چاره‏جویی برای مشکلات جوانان
مجلس شورای اسلامی، باید برای حل مشکلات مردم، به ویژه نسل جوان کشور، نقش فعّال و دقیق‏تری ایفا نماید. برقراری ارتباط با نسل جوان کشور و تحقیق و تفحص برای آگاهی از مسایل و مشکلات آنان و یافتن راه حل‏های مناسب، از مهم‏ترین وظایفی است که برعهده نمایندگان مجلس شورای اسلامی قرار دارد. نمایندگان، باید پاسخگوی انتظارات جوانان رأی دهنده باشند و برای حل مشکلات این قشر مهم و سرنوشت ساز، چاره‏جویی و تفکر نمایند.

مجلس شورای اسلامی و مطالبات زنان
یکی از وظایف نمایندگان در مجلس شورای اسلامی، وضع و تصویب قوانین مربوط به حقوق زنان و حمایت از این قشر آسیب‏پذیر است. در این راستا، نمایندگان زن، به دلیلِ «زن بودن» و آشنایی با بسیاری ازمشکلات و موانع، رسالت بیش‏تری بر دوش دارند. نمایندگان زن، بایدبتوانند در شکستن ذهنیت‏های منفیِ به جا مانده ازگذشته، نقش دقیقی را ایفانمایند. هرچند زنِ نماینده، از لحاظ وظایف کلیِ نمایندگی، با مرد نماینده هیچ فرقی ندارد، باید پاسخگوی انتظارات زنان رأی دهنده باشند. دفاع از حقوق آنان و تلاش برای شناساندن «زن» به عنوان عضو فعال جامعه و در اختیار گذاشتن فرصت‏هایی برابر تحصیلی، اشتغالِ مدیریتی و برطرف کردن کاستی‏های حقوق زنان در بُعد خانواده و اجتماع، تلاش در راه ریشه کنی بی‏سوادی و ارتقای سطح تحصیلی زنان و اعطای بورس تحصیلی و...، از دیگر مواردی است که مورد انتظار زنان جامعه ما می‏باشد.

خواسته‏های مردم از مجلس
مجلس، مظهر حاکمیت ملی و مردمی است. مجلس، مظهر قانون‏گذاری است. مجلس، خانه ملت است. بنابراین، باید کسانی به این خانه قدم گذارند که دل‏سوز ملت باشند و شبانه روز در راهِ حل مشکلات مردم بکوشند. امروزه حل مسایل و مشکلات مالی و اقتصادی، در رأس انتظارات مردم از مجلس قرار دارد. برقراری عدالت اجتماعی و رفاه، کم شدن فاصله طبقاتی، رفع تبعیض‏ها و برخورداری عادلانه از امکانات، حل مشکل بی‏کاری و ازدواج جوانان، جلوگیری از فساد مالی، مقابله با تهاجم فرهنگی و...، خواسته‏های دیگر مردم از مجلس شورای اسلامی است.

حضور زنان در دوره‏های مختلف مجلس
به دنبال پیروزی انقلاب اسلامی و در پی حضور زنان در صف مقدم مبارزات برضد رژیم شاه و تأکید حضرت امام رحمه‏الله مبنی بر ضرورت حضور زنان در عرصه‏های مختلف فعالیت، بسیاری از تشکل‏ها و گروه‏ها، از ورود زنان به مجلس شورای اسلامی به عنوان نماینده ملت استقبال کردند. بدین ترتیب، پس از پیروزی انقلاب اسلامی، زنان در دوره‏های مختلف مجلس حضور داشته‏اند. این امر، نشان دهنده خودباوری زنان به توانایی‏ها و استعدادهای بالقوه‏شان است. البته با توجه به این‏که زنان، نیمی از پیکره جامعه را تشکیل می‏دهند و باتوجه به حضور نیرومند آنان و سهمی که در پیروزی انقلاب اسلامی داشته‏اند، باید سهم بیش‏تری در مدیریت کلان کشور داشته باشند. بدین ترتیب، می‏توان گفت که تا حضور آرمانی زنان در مجلس، فاصله بسیاری است و همین امر، وظایف مسؤولان راسخت و دشوارتر می‏کند تا زمینه حضور بیش‏تر را برای این قشر فراهم سازند.

ویژگی مجلس در دوران طاغوت
بر اساس نظام‏نامه مجلس که در 17 شهریور 1285ش تصویب شد، زنان در کنار دیوانگان، مرتکبان قتل، دزدی و...، حق انتخاب شدن و انتخاب کردن را نداشتند. با وجود آن که نیمی از پیکره جامعه را زنان تشکیل می‏دادند، اما در تصمیم‏گیری‏های سیاسی کشور بی‏تأثیر بودند. 58 سال پس از تشکیل اولین «مجلس»، در جلسه مورخ 10 اردیبهشت 1343، نمایندگان با اهداف استعماری و خیانت‏آمیزی که داشتند، به اصطلاح رأی به مشارکت سیاسی زنان داده و اعطای حق شرکت بانوان در انتخابات مجلس شورای ملی را به تصویب رساندند. از دوره بیست و یکم به بعد، زنان را در کسوت نمایندگی مجلس شورای ملی می‏بینیم. با وجودی که از دوره بیست و یکم به بعد، شاهد حضور زنان در رأی دادن و رأی گرفتن هستیم، اما تعداد رأی دهندگان، حکایت از عدم استقبال مردم از انتخابات می‏کند و از همین روست که عمده‏ترین عامل خود باختگی مجالس پیش از انقلاب، عدم مشارکت سیاسی فعّال مردم در انتخابات و دست نشاندگی نمایندگان آن است.

سیر تاریخی مجلس در ایران
شرایط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور در 96 سال پیش و مراوداتی که با سایر دولت‏های اروپایی برقرار شده بود و به تنگ آمدن مردم از ظلم و استبداد و...، موجب شد تا مظفرالدین شاه برای جلوگیری از تشدید مبارزات مردمی، فرمان تشکیل مجلس را امضا کند. در قسمتی از فرمان مشروطیت آمده است: «... مصمم شدیم که مجلس شورای ملی از منتخبین، شاهزادگان، علما، قاجاریه، اعیان و اشراف، ملاکین، تجار و اصناف به انتخاب مرقومه در دارالخلافه تهران تشکیل و تنظیم شود». از شرایط انتخاب شوندگان، چنین استنباط می‏شود که این مجلس نیز جایگاه خواص بوده و مردمی که با مبارزات خود طالب مشارکت سیاسی گسترده‏تر بودند، جایگاهی نداشتند و مجلس به جز مواردی استثنا، محل حضور شاهزادگان، اعیان و اشراف و... بود. بدین ترتیب، اولین مجلس شورای ملی، در 26 مرداد 1285ش به طور موقت در مدرسه نظام، با حضور اعیان و وزیران و رجال درباری، به منظور تمهید مقدمات گشایش اولین مجلس تشکیل شد. نخستین جلسه رسمی مجلس شورای ملی، در تاریخ 13 مهرماه 1285ش بدون حضور نمایندگان شهرستان‏ها افتتاح گردید.

خانه من...
مجلس شورای اسلامی، خانه بزرگ همه کسانی است که به این آب و خاک دل بسته‏اند و به آن صمیمانه عشق می‏ورزند. مجلس شورای اسلامی، تنها محلی برای تصویب قوانین و امور مربوط به سیاست نیست؛ بلکه جایگاه بندگی خدا و دین‏داری نیز هست. درحرمت این خانه سرنوشت‏ساز همان بس که سرنوشت ملت و تصمیم‏گیری سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و...، در اختیار نمایندگان ملت است. پس بیایید از این جایگاه خطیر، به درستی مراقبت نماییم و اجازه ندهیم نامحرمان وارد خانه‏مان شود و اسرار آن را برای دیگران باز گویند. بیایید در این مکانِ پر ارج، دست از نزاع و کشمکش‏های جناحی برداریم و همه با هم، برای عزت و سربلندی و آبادانی ایران اسلامی تلاش و فعالیت کنیم. فراموش نکنیم که مجلس، خانه من، خانه تو، خانه ما، و خانه ملت است.

3ـ اهمیت مجلس شورای اسلامی:
مجلس باید تمام امور كشور را اصلاح كند، همه امور كشور را تحت نظر داشته باشد. پست نمایندگی مسئولیت است و تكلیف، نمایندگان باید نظارت دقیق و همه جانبه خود و تصویب قوانین هدایتگر و سازنده، راه كار و تلاش و پیشرفت كشور را هموار نموده و اگر ضعف، خلاف و یا تخلفی دیدند با قدرت و قاطعیت برخورد نموده و مسامحه روا ندارند.
در قانون اساسی نیز به این مسئله توجه خاصی مبذول شده و از نظر شرایط و اختیارات و مسئولیت‌ها بر ركن بودن و محوریت مجلس در امور كشور تأكید شده و اصول فراوانی به وظایف و اختیارات و رسالت مجلس اختصاص یافته است. در حدود شصت اصل و قریب یك سوم از اصول قانون اساسی به مسایل مربوط به مجلس و قانون‌گذاری و قوه مقننه و وظایف این قوه مربوط می‌شود.
این خود اهمیت و قداست و نقش كلیدی و جایگاه ویژه مجلس را در امور كشور نشان می‌دهد. بررسی همین بخش مهم تفاوت ماهوی مجلس و قوه قانونگذاری در جمهوری اسلامی با قانون اساسی مشروطیت و نظام گذشته را به خوبی بیان می‌دارد.
چگونگی افتتاح مجلس شورای اسلامی
بر اساس قانون اساسی، جلسات مجلس شورای اسلامی با حضور دوسوم نمایندگان رسمیت می‌یابد. بنابراین با انتخاب حداقل این تعداد از نمایندگان مجلس می‌تواند كار خویش را شروع كند.
نمایندگان حاضر در نخستین جلسه مجلس، كه به وسیله هیئت رئیسه سنی اداره می‌شود، باید در برابر قرآن مجید سوگند یاد كنند كه پاسدار حریم اسلام و نگهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی و مبانی نظام جمهوری اسلامی باشند. البته، نمایندگان اقلیت‌های مذهبی، این سوگند را با ذكر كتاب آسمانی خود یاد می‌كنند
ساختار درونی مجلس شورای اسلامی
الف ـ هیئت رئیسه
بر اساس اصول قانون اساسی، ترتیب انتخاب رئیس و هیئت رئیسه مجلس و شمار كمیسیون‌ها و دوره آنها و دیگر امور مجلس به وسیله آیین‌نامه‌ داخلی مجلس كه به تصویب نمایندگان می‌رسد، مشخص می‌گردد.
آیین‌نامه، بر اساس ماده‌های 2 و 3، سه نوع هیئت رئیسه پیش‌بینی كرده است كه عبارتند از:
1. هیئت رئیسه سنی: پس از تشكیل و افتتاح مجلس شورای اسلامی و قبل از اقدام به هر كاری، نخست دو تن از مسن‌ترین نمایندگان بر اساس شناسنامه، به عنوان رئیس و نایب‌رئیس و دو نفر از جوان‌ترین نمایندگان حاضر به عنوان منشی معین می‌شوند و در جایگاه هیئت رئیسه قرار می‌گیرند. وظایف هیئت رئیسه سنی عبارت است: اداره جلسه افتتاحیه، انجام مراسم سوگند و برگزاری انتخاب هیت رئیسه موقت.
2. هیئت رئیسه موقت: اعضای هیئت رئیسه موقت دوازده نفرند كه شامل یك رئیس، دو نایب رئیس، سه كارپرداز و شش منشی می‌شود. این هیئت با رأی مخفی و با اكثریت نسبی و در جلسه علنی از میان نمایندگان انتخاب می‌شوند. دو وظیفه عمده هیئت رئیسه موقت، تصویب اعتبارنامه نمایندگان منتخب و انتخابات هیئت رئیسه دایم مجلس است؛ بدین گونه كه پس از تصویب اعتبارنامه دوسوم از مجموع نمایندگان، هیئت رئیسه موقت، انتخابات هیئت رئیسه دایم را برگزار می‌كند و به كارش پایان می‌دهد.
3. هیئت رئیسه دائم: تركیب هیئت رئیسه دائم مجلس همانند هیئت رئیسه موقت است كه برای مدت یك سال به وسیله نمایندگان انتخاب می‌شوند. انتخاب رئیس مجلس ممكن است كه در یك نوبت یا دو نوبت صورت گیرد؛ بدین صورت كه اگر هیچ یك از نامزدها در دور اول نتوانند آرای اكثریت مطلق نمایندگان را به دست آورند، انتخابات به دور دوم كشیده می‌شود و در این مرحله، انتخاباتی مجدد میان دو نفری كه در مرحله اول بیشترین رأی را كسب كرده‌اند، برگزار می‌شود و دارنده اكثریت آراء به عنوان رئیس مجلس شورای اسلامی انتخاب می‌شود. انتخاب دو نایب رئیس، سه كارپرداز و شش منشی به صورت جداگانه و در یك مرحله و با اكثریت نسبی صورت می‌گیرد. همه امور مجلس شورای اسلامی به وسیله هیئت رئیسه مجلس و زیر نظر رئیس مجلس اداره می‌شود.
ب ـ كمیسیون‌ها
برای بررسی، اصلاح و تكمیل لوایح دولت و طرح‌های قانونی كه نمایندگان یا شورای عالی استان‌ها بر اساس اصول 47 و 102 قانون اساسی به مجلس ارائه می‌دهند و نیز به منظور تهیه طرح‌های لازم و انجام وظایف دیگری كه طبق قانون بر عهده مجلس گذاشته شده است، ماده 33 آیین‌نامه داخلی مجلس، كمیسیون‌هایی برای آن پیش‌بینی كرده است. به طور كلی، مجلس می‌تواند دو نوع كمیسیون دایم و موقت داشته باشد. بر اساس آیین‌نامه‌ داخلی مجلس، شمار كمیسیون‌های دایم بر حسب وظایف وزارتخانه‌ها و نهادهای رسمی كشور است. افزون بر این، كمیسیون‌های اصول 76 و 90 قانون اساسی، كمیسیون دیوان محاسبات و كمیسیون بودجه مجلس نیز جزو كمیسیون‌های دائم مجلس محسوب می‌شوند. وظیفه اصلی كمیسیون‌های دائم مجلس (به استثنای كمیسیون اصول 76 و 90) انجام امور مقدماتی مربوط به قانونگذاری است.
همچنین، شمار اعضای كمیسیون‌های دایم مجلس متفاوت است و بسته به محدودیت و گسترش حطیه كار كمیسیون، از 7 تا 31 نفر است. به طور مثال، اعضای كمیسیون اصل 90 قانون اساسی، بین 15 تا 31 نفر است كه در ماده 43 آیین‌نامه‌ داخلی مجلس به آن اشاره شده است.
كمیسیون‌ موقت كه به آن كمیسیون ویژه یا خاص نیز می‌گویند، برای رسیدگی به مسائل مهم و استثنایی كه ممكن است در كشور پیش آید، با پیشنهاد حداقل پانزده نفر از نمایندگان و با تصویب مجلس تشكیل می‌شود. اعضای اینگونه كمیسیون‌ها، كه از پنج تا یازده نفرند، در جلسه علنی مجلس و با رأی مخفی و با اكثریت نسبی برگزیده خواهند شد. این كمیسیون پس از اتمام مأموریتش، منحل می‌شود .
ج ـ جلسات عمومی مجلس شورای اسلامی
طبق اصل 65 قانون اساسی، جلسات مجلس شورای اسلامی با حضور دوسوم نمایندگان رسمیت می‌یابد. تصویب طرح‌های قانونی، كه به وسیله نمایندگان یا شورای عالی استان‌ها، ارائه می‌شود و لوایحی كه از طریق هیئت دولت به مجلس پیشنهاد می‌شود، پس از رسیمت یافتن مجلس بر اساس آیین‌نامه‌ داخلی مجلس انجام می‌گیرد، مگر در مواردی كه نصاب مشخصی برای تصویب آن تعیین شده باشد. همچنین، طبق اصل 69 قانون اساسی، مذاكرات مجلس شورای اسلامی باید علنی باشد و گزارش كامل آن از طریق رادیو و روزنامه‌های رسمی كشور برای اطلاع مردم منتشر شود. اما در شرایط اضطراری و در صورتی كه امنیت كشور ایجاب كند، با تقاضای رئیس‌جمهور یا یكی از وزیران و یا ده نفر از نمایندگان مجلس، جلسه غیر علنی تشكیل می‌شود